Bu yazı ile Cisco IOS üzerinde yapılandırılabilen DHCP Server özelliğinin konfigürasyonunu incelemeye çalışacağız. Bu noktada sırasıyla yapacaklarımız; öncelikle DHCP’ yi kısaca tanımak, devamında Cisco IOS ile temel konfigürasyon basamaklarını incelemek ve nihayetinde IOS DHCP Server’ın örnek bir konfigürasyonu ile bitirmek şeklinde olacak.
Dynamic Host Control Protocol (DHCP) bizlere istemcilere ip konfigürasyonunu otomatik olarak tanımlama imkanı sağlayan bir protoklfür. Bu protokol ile network içerisinde ip dağıtma işlemini üstlenecek bir Server (DHCP Server) ve istemcilere ihtiyaç vardır. İstemci ip adreslerinin statik olarak yapılandırılması hem çok zahmetli bir iştir, hem de ip konfigürasyonunda yapılacak değişikliklerin bütün istemcilere tek tek yansıtılması gerektiğinden, yönetilmesi zordur diyebiliriz. Özellikle istemci sayısının çok fazla olduğu yerlerde bu işlemlerin zorluğu katlanarak artacaktır.
Aslında hepimiz DHCP Server’lar ile mutlaka bir yerlerde tanışmışızdır. Hemen hepimiz ADSL modemimizden ip konfigürasyonunu en azından bir kere otomatik almışızdır. Burda bildiğimiz ADSL modem aslında bizim için bir DHCP Server konumundadır ve bizim ihtiyacımız olan ip konfigürasyonunu bilgisayarımıza atamıştır. Bunuda öyle kafasına göre yapmamış, bizim bilgisayarımız ADSL modemdem ip konfigürasyonu istediği için yapmıştır. Dolayısıyla buradan DHCP ile birlikte istemcilerin ip konfigürasyonlarına sahip olmalarının, DHCP Server ve DHCP istemcisi arasında değişilen bazı mesajlar ile birlikte olduğunu görebiliriz. Şimdi Cisco IOS DHCP serverın olduğu bir ortamda istemci ve server arasındaki mesajların değişimine kısaca bir göz atarak olayı biraz daha oturtmaya çalışacağız.
IP konfigürasyonunu otomatik olarak almak üzere konfigüre edilmiş bir istemci başlangıçta, ortamdaki DHCP Servera erişmeye çalışacaktır. Tabi istemci DHCP Server’ın kim olduğunu yani ip ve mac adresini bişmediği için bu mesaj broadcast olarak gönderilecektir. Ortamda eğer DHCP Server var ise bu broadcast mesajına cevap verecektir.
DHCP Server tarafından gönderilen DHCPOFFER mesajı DHCPDISCOVER’ın aksine Cisco IOS DHCP Serverlar tarafından unicast olarak gönderilir, zira broadcast paketini alan DHCP Server artık istemcinin MAC adresini bilmektedir. DHCPOFFER mesajını içerisinde istemci için önerilen ip adresi, subnet mask, default gateway adresi, domain adı gibi bilgiler yer almaktadır. Bu arada şunu da belirtmekte olacaktır. Ortamda birden fazla DHCP Server var ise, başlangıçta gönderilen DHCPDISCOVER mesajı broadcast olması sebebiyle bütün DHCP Serverlar tarafından alınacak dolayısıyla istemciye birden fazla DHCPOFFER mesajı gelebilecektir. Bu durumda istemci kendisine gelen ilk DHCPOFFER’ı kabul edecektir.
Her nekadar DHCPOFFER mesajı ile istemci ip konfigürasyonu hakkında gereken bilgileri almış olsada aslında hala tam olarak bu bilgiler kesinleşmemiştir. Bu konfigürasyonun kesinleimesi için broadcast olarak DHCPREQUEST mesajı ortama gönderilir. Bu mesajın broadcast olarak gönderilmesi ile birlikte ortamda başka DHCP Serverlar varsa, onlarda bu ip konfigürasyonu hakkında bilgi sahibi olmuş olurlar.
Son olarak DHCP Server IP konfigürasyonunu onaylayan DHCPACK mesajı unicast olarak istemciye gönderilir ve IP konfigürasyonu istemci bilgisayara tam olarak aktarılmış olur.
DHCP Server ip konfigürasyon yönetimini merkezileştirmesi sebebiyle çoğu zaman tercih edilecektir ve Routerlarda bu noktada karşımıza bir çözüm olarak çıkarlar. Bu noktada DHCP Server hizmetini verebilen Cisco IOS’e sahip cihazların hangiler olduğu şeklinde bir bilgiyide aktarmanın faydalı olacağını düşünüyorum. Bu bilgiler direkt olarak cisco.com’dan alınmıştır.
Artık DHCP Server ile ilgili gerekli temel bilgilere sahip olduğumuza göre yavaş yavaş Cisco IOS üzerinde konfigürasyonunun nasıl yapılacağını adım adım incelemeye başlayabiliriz. Cisco IOS DHCP Server komut satırından ve SDM arayüzünden olmak üzere iki şekilde konfigüre edilebilir. DHCP Server hizmeti yada servisi varsayılan olarak Routerlar üzerinde zaten enable ldurumdadır. Ancak enable değilse yani herhangi bir sebep ile önceden bu servis kapatılmışsa öncelikle enable edilmesi gerekir. Bunun için şu komutu kullanabiliriz.
Router(config)# service dhcp
Bundan sonra yapılacak işlem DHCP Server hizmetini verecek cihazımız üzerinde, istemcilere dağıtılacak ip adreslerinden oluşan havuzlar yaratmak olacaktır. İsterseniz bu noktadan sonraki konfigürasyonlarımız Router üzerinden alacağımız Screeshotlar ve açıklamalarıyla devam edelim.
DHCP Pool’umuz bir isim ile birlikte tanımlıyoruz. Pool konfigürasyonumuz içerisine girdiğimizde ilk olarak yapacağımız şey ip adresi dağıtılacak networkü tanıtmak, devamında default gateway adresi, domain adı, dns adresleri gibi parametreleri eklemek olacak.
Hocam elinize sağlık güzel anlatmışsınız. Hem DHCP hakkında genel bir bilgi hem de Router üzerinde konfigürasyonu tam olmuş. Ama benim merak ettiğim konu routerı dhcp server yaptığımız da performans kaybı yaşarmıyız?
Kaç kullanıcı olduğuna göre değişri. Çok fazla kullanıcının olduğu yerlerde perforns ile ilgili ciddi bir sorun olmayacak olsa bile yönetimi komut satırından zor olabilir. DHCP address rezarvasyonu felan da kulanmaya niyetin varsa o zaman Windows serverlardan bu hizmeti almak daha kolay olur sanırım. Ama az kullanıcılı yerlerde, DHCP hizmetini router’dan sağlamamak için bir sebep yok.
Selamlar. Ben adsl müşterilerimin hemen hemen hepsinde ip adreslerini adsl routerdan dağıtıyorum. Şimdiye kadar hiç bir şikayet olmadı. Bir kaç müşteriin kendi DHCP Server’ı vardı, onlar aynen devam ediyorlar.